Familiereflex in de oncologie
De Familiereflex in de oncologie: samen bouwen aan familievriendelijke zorg.
Wanneer iemand kanker krijgt, verandert ook het leven van de mensen naast deze persoon. Familieleden, partners, vrienden en kinderen dragen vaak mee de zorg, zowel emotioneel als praktisch. Toch krijgen hun noden binnen de oncologische zorg niet altijd de nodige aandacht.
Daarom startte Familieplatform in 2024, met de steun van Kom op tegen Kanker, het project 'De Familiereflex in de oncologie'. Op basis van uitvoerig onderzoek naar de noden van familie, ontwikkelden ze praktijkgerichte aanbevelingen. Zo krijgen zorgteams concrete handvaten om (ook) familie structureel te betrekken en de zorg familievriendelijker te maken.
Professionals die aan de slag willen gaan met familie in de oncologische zorg vinden inspiratie en aanbevelingen op familieplatform.be/oncologie.
Wat leert het onderzoek?
Met de Familietevredenheidsmeting (FTM) peilde Familieplatform naar de ervaringen van familieleden van mensen met kanker in Vlaamse ziekenhuizen. Uit de resultaten bleek dat 84% van de deelnemende familieleden nood had aan contact met de betrokken zorgverleners. 82% had nood aan ondersteuning voor zichzelf. In de groep familieleden die aangaf dat er kinderen betrokken zijn, gaf 89% aan nood te hebben aan informatie over de impact van de diagnose en de behandeling op het gezin en de kinderen.
Om deze bevindingen verder te verdiepen, werd deze meting aangevuld met interviews en focusgroepen met hulpverleners, patiënten en familieleden. Hun verhalen en perspectieven geven een rijk beeld van hoe samenwerking tussen zorgverleners, patiënten en familie in de praktijk vorm krijgt én waar nog groeikansen zijn. De resultaten tonen dat familieleden over het algemeen erg tevreden zijn over de deskundigheid van zorgverleners.
Tegelijkertijd signaleren ze dat ze meer nood hebben aan:
- Duidelijke, toegankelijke informatie over de ziekte en de behandeling, ook voor kinderen
- Erkenning van hun rol in het zorgtraject
- Betrokkenheid bij gesprekken en beslissingen
- Bereikbaarheid van hulpverleners
- Emotionele en praktische ondersteuning
- Aandacht voor het ouderschap en de impact op het gezin
Tips voor familievriendelijke zorg
Deze bevindingen vormen de basis van een uitgebreid rapport met aanbevelingen. Daarnaast werden een reeks haalbare acties benoemd waarmee elke zorgprofessional verschil kan maken.
- Neem zelf het eerste contact met familieleden en licht toe bij wie ze terechtkunnen met vragen of bezorgdheden.
- Zorg voor een warm onthaal – een glimlach, een open houding en een aangename ruimte maken het verschil, ook voor kinderen en jongeren.
- Maak actief ruimte voor familiebetrokkenheid – nodig familieleden uit om deel te nemen aan gesprekken en beslissingen.
- Sta stil bij hun noden, zowel op emotioneel als praktisch vlak.
- Geef heldere uitleg over wat er gebeurt en verwijs naar betrouwbare bronnen zoals folders, websites of podcasts.
- Heb oog voor kinderen en jongeren – spreek hen rechtstreeks aan, bied begrijpelijke informatie en erken hun plek in het verhaal.
- Ondersteun ouders bij de combinatie van ouderschap en ziekte, en help hen om open met hun kinderen te praten.
Gerelateerde publicaties
Volledig overzicht bekijken
Een praktische folder met tips die kinderen helpt om met moeilijke thuissituaties om te gaan en die hulpverleners ondersteunt om hierover met hen in gesprek te gaan.
een praktische folder met vier concrete tips die ouders en hulpverleners helpt om kinderen te ondersteunen wanneer een gezin tijdelijk door een moeilijke periode gaat.
Gerelateerde vormingen
Volledig overzicht bekijkenCommunicatie in palliatieve zorg
Communicatie met naasten
Van basisprincipes tot verbinding in uitdagende situaties
Slechtnieuwsgesprek
Deze e-learning doorloopt de belangrijkste aandachtspunten van een slechtnieuwsgesprek. Je leert hoe je zo'n gesprek best aanpakt en hoe ga je omgaat met uiteenlopende reacties en gevoelens van patiënten.