Pi-project - Psycho-sociale oncologie Implementatie

Probleemstelling

Binnen het werkveld van oncologie bestaat er een sterk verlangen om de psychosociale zorg nog beter uit te bouwen en wel om 2 redenen.
Ten eerste worden niet alle mensen met kanker en hun naasten, die nood hebben aan psychosociale begeleiding, voldoende bereikt.
Ten tweede willen de hulpverleners de kwaliteit van hun interventies verbeteren en willen ook zij meer mensen kunnen bereiken.

Dagelijks contact met professionelen, werkzaam in oncologie, leert ons dat deze vaak onvoldoende gewapend starten op de werkvloer.  Er is weinig onderzoek gedaan naar behoeften en tekorten in basisopleidingen (artsen, verpleegkundigen, psychologen, maatschappelijk werkers, kinesitherapeuten) maar we merken dat psycho-sociale hulpverlening weinig (of helemaal niet) aan bod komt. Al te vaak blijft het nog bij het aanreiken van theoretische kennis. In het beste geval wordt er aandacht besteed aan het inoefenen van vaardigheden adhv rollenspelen. Zelden wordt stilgestaan bij de impact van de confrontatie van het lichamelijk en emotioneel lijden op de zorgverlener. Daarnaast wordt er binnen oncologie sterk in team gewerkt wat versterkend kan zijn maar wat ook bijzondere vaardigheden en zelfreflectie vraagt. Dit soort zaken komen onvoldoende aan bod binnen de bestaande (basis)opleidingen. 
 
Begeleiding door hulpverleners aan kankerpatiënten kan (nog) beter.
Een correcte communicatie is bij elke patiënt belangrijk, maar krijgt bij oncologiepatiënten nog eens extra gewicht.  Je moet als zorgverlener op de hoogte zijn van belangrijke emotionele gevolgen van de diagnose om de patiënt goed te kunnen begeleiden op psychosociaal gebied.
Deskundigheidsbevordering op het terrein van de psychosociale oncologie is een belangrijke manier om de kwaliteit van zorg te vergroten en de begeleiding aan kankerpatiënten te verbeteren.
De bestaande CHi-opleidingen zijn ontwikkeld om hieraan tegemoet te komen. Er lijkt een hiaat te zijn tussen de 'aangeleerde vaardigheden' binnen de basisopleiding en de vertaling hiervan naar de 'benodigde vaardigheden' op de werkvloer.

Bovendien hebben niet enkel oncologie-patiënten baat bij een goede psychosociale begeleiding en een goede communicatie. De beoogde 'attitudeverandering' is ook overdraagbaar naar andere disciplines (chronische aandoeningen, ...). 
 
Post-graduaatsopleidingen blijven zeker ook nodig.  Onderzoek (o.a. Prof dr Razavi...) leert ons dat herhaalde input nodig is ter ondersteuning van (de vaardigheden van) zorgverleners.  Eén training of cursus op gebied van psychosociale zorg is niet voldoende.  Herhaling van het geleerde en toepassing daarvan op de werkplek zijn belangrijke voorwaarden die leiden tot bestendiging van nieuwe kennis en vaardigheden.

Doelstelling van het Pi-project

Door middel van inventarisatie van de curricula (basisopleidingen artsen, verpleegkundigen, psychologen, maatschappelijk werkers, kinesitherapeuten) en het in kaart brengen van de noden op de werkvloer, een lessenreeks 'Psycho-sociale oncologie' ontwikkelen en implementeren in de bestaande basisopleidingen. 
Dit om de educatie van zorgverleners inzake 'Psycho-sociale oncologie' aan de basis te verbeteren.  Met blijvende aandacht voor het belang en de rol van post-graduaatsonderwijs.

Plan van aanpak

Inventarisatie van bestaande curricula (basisopleidingen artsen, verpleegkundigen, psychologen, maatschappelijk werkers, kinesitherapeuten) om in kaart te brengen wat het bestaande scholingsaanbod op het terrein van psycho-oncologie is.  Wat is de kwaliteit van het beschikbare aanbod? Bij deze analyse ligt de focus zowel op de inhoud van het scholingsaanbod als op de onderwijsmethode teneinde na te gaan of deze voldoende aansluiten bij de nodige competenties op de werkvloer .

De Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO) en de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC) onderzochten met het 'Pondes-project' de situatie in Nederland.

Empirisch onderzoek op de werkvloer. 

1. CHI wil onderzoeken waar voor de verschillende disciplines de grootste hiaten zitten, waar zij het meeste nood hebben aan ondersteuning, begeleiding en bijscholing. 
Welk scholingsaanbod is wenselijk?  Het kan hier zinvol zijn om   per discipline na te gaan wat belangrijke kenmerken van de te bieden psychosociale zorg aan de kankerpatiënt zijn. Op basis van deze gegevens kan per discipline een 'competentieprofiel ' opgemaakt worden.

2. Een tweede onderzoeksvraag die we ons stellen is in hoeverre de basisopleiding de verschillende disciplines heeft voorbereid op de concrete praktijk.  Is er een kloof tussen het aanbod in de basisopleiding en de behoefte op het werkveld?  Welke aanbevelingen kunnen geformuleerd worden om die kloof te dichten? Onderzoek heeft immers uitgewezen dat er bij opleidingen onvoldoende 'transfer' is van het geleerde naar de werkvloer . Het PI-project wil expliciet aandacht besteden aan de ontwikkeling van modules die  deze transfer naar de werkvloer waarborgen .

In samenspraak met bestaande organen een  Consortium samenstellen van onderwijsexperten en experten binnen de 'Psycho-oncologie'. 
Een haalbaar en implementeerbaar lessenpakket 'Psycho-oncologie' uitwerken. Dit wordt voorbereid en gecoördineerd door een CHI medewerker.

Implementatie: Lessenpakket i.s.m. hogescholen en universiteiten inbedden in de bestaande curricula.  CHi vaardigt hiervoor in eerste instantie lesgevers af zodat de studenten opleiding krijgen van iemand die zowel wetenschappelijk als klinisch vertrouwd is met het werkveld. In tweede instantie moeten de bestaande opleiders getraind worden deze kennis en vaardigheden in hun opleiding op een afdoende manier te integreren.

Onderzoeksgroep Pi-project

Het Cédric-Hèle Instituut heeft Ine Janssens aangeworven als projectcoördinator van het PI- project. Mevrouw Janssens is Licentiate in de Theoretisch en Experimentele Psychologie. Zij heeft reeds enkele jaren onderzoekservaring achter de rug.   Mevrouw Sofie Eelen, licenciate klinische psychologie en mevrouw Eva Jacobs, licenciate, vaste medewerksters van het CHI vervolledigen op deeltijdse basis het project team.

In het onderzoek wordt het project team inhoudelijk bijgestaan door Prof. Dr. Christel De Valck, klinisch psychologe verbonden aan de Universiteit Hasselt, en door de heer Wim Schrauwen, klinisch psycholoog, verbonden aan het Universitair Ziekenhuis Gent. Deze begeleiders beschikken over uitgebreide expertise kennis aangaande psycho-oncologische thema's. Bovendien kunnen zij terugvallen op meerdere jaren praktijkervaring binnen een psycho-oncologische setting.

Op regelmatige en systematische basis worden stuurgroep werksessies gehouden met de begeleiders om de status en de resultaten van de projectwerking te bespreken en overleg te plegen over inhoudelijke
thema's.Deze samenwerking kent een vruchtbaar verloop en geeft inhoudelijk een betekenisvolle meerwaarde aan dit project.

Het Pi-project wordt mogelijk gemaakt door financiering van de Vlaamse Gemeenschap, departement Onderwijs en Vorming.

Contact

Heeft u vragen, bemerkingen of suggesties ivm het Pi-project, kan u steeds terecht bij Ine Janssens. mail